A Masterly Hand / Scientia Artis 9

de Roer in ieder geval twee volmolens in bedrijf. Het laken werd gedroogd op zogenaamde raamsteden, hetgeen betekent dat er laken van hoge kwaliteit bestemd voor de export werd vervaardi gd. 5 Oo k de omstandigheid dat het product in de handel overal als Roermonds laken bekend stond, wijst erop dat het een kwaliteitsproduct betrof. Met laken bezochten de Roermondse kooplieden de Frankfurter Messe , Deventer en Kam pen. 6 In de tweede helft van de vijftiende eeuw werd ook Roermond door de crisis in de lakennijverheid getroffen. In 1473-1474 heette het dat het gewandhuis, de lakenhal, was vergaan wegens de ‘slechte nerunge der draperi ën’. 7 De oudste akte over handel door Roermondse burgers dateert van 1253, toen een overeenkomst werd gesloten over het vervoer van wijn over land. Blijkens de notities in het stadsboek over gehele of gedeeltelijke tolvrijdom op rivier­ tollen bevoeren Roermondse schippers dan wel kooplieden de Rijn van Neuss stroomafwaarts tot Zaltbommel, de Maas stroomafwaarts tot Dordrecht en stroomopwaarts vermoedelijk tot Mezières, de plaats waar de rivier bevaarbaar werd. Roermondse kooplieden kwamen tenslotte ook in Engeland. Toen de Engelse koning in juli 1468 bij wijze van represaille in zijn land verblijvende vreemde kooplieden gevangen liet zetten, bevonden zich daar ook Roer­ mondenaren onder. Hertog Adolf van Gelder schreef derhalve omtrent 15 september 1468 een brief aan de koning en bet oogde d at kooplieden uit Nijmegen en Roermond vanouds Engeland bezocht en. 8 Roermond vervulde al vanaf de stadswording een centrumfunctie voor het omliggende platteland. De Roermondse (graan)maat werd immers al in 1237 genoemd. De twee verschillende wijzen van procederen voor de Roermondse schepenbank werden zo te zien door de marktfunctie bepaald. Wie binnen een straal van 15 kilometer rondom Roermond woonde – tot na 1900 nog de gewone loopafstand naar de Roermondse markt – moest in het weekgeding waar- schijnlijk om de veertien dagen procederen. Het betrof de ingezetenen van de landen van Horn, Thorn, Kessenich, Neeritter, Montfort, Wassenberg, Elmpt, Nedercruchten en Brempt. De verder weg wonende vreemdelingen die Roermondse burgers of ingezetenen voor de schepenbank Roermond in rechte betrokken of door de laatsten voor het gerecht werden gebracht, kregen onver- togen recht of gastrecht. Een procedure van onvertogen recht kon binnen enkele dagen zijn afgelopen, maar bracht hogere, vaak dubbele gerechtskosten met zich mee. De mogelijkheid om te procederen door middel van onvertogen recht gold voor vreemdelingen als een voorrecht. Het voorkwam langdurig oponthoud in Roermond. Het moest worden toegepast als een der partijen afkomstig was uit het land van Kessel of de heerlijkheden behorend tot het land van Kessel, de steden Venlo en Erkelenz of de landen van Krickenbeck, Brüggen, Heinsberg, Millen, Gangelt, Waldfeucht, Born, Sittard, Susteren of Loon. Aldus is de actieradius van de Roermondse markt omschreven, die, toevallig of niet, overeenkomt met het verspreidingsgebied van de werken van de Meester van Elsloo. Roermond was tenslotte de natuurlijke afvoerhaven van het industriegewas wede dat in Guliks en Heinsbergs gebied werd gete eld. 9 De handel en de regionale marktfunctie vormden eveneens de basis van de stadswording van Venlo. Als gevolg van het ter hoogte van Venlo gelegen omslagpunt in de stroomsnelheid van de Maas moest hier veelvuldig worden