A Masterly Hand / Scientia Artis 9

307 Famke Peters 17 306 De briefwisseling gaat tussen de Koninklijke Commissie (aanvankelijk ­ Commission royale des Monuments en vanaf 1912 Commision royale des Monuments et des Sites genoemd), de verschillende overheidsniveaus (gemeen- telijk, provinciaal en nationaal) en de betrokken pastoors, kerkfabrieken en restaurateurs. Zowel inhoudelijke als financiële kwesties komen er aan bod. Een aanvulling op deze briefwisseling is te vinden in het Algemeen Rijks­ archief in Brussel, in het archief van het Bestuur der Schone Kuns ten. 4 De belangrijkste beslissingen van de Commissie werden bovendien gepubli- ceerd in het Bulletin des Commissions royales d’Art et d’Archéologie dat sinds 1862 jaarlijks verscheen. Vaak werden restauraties van oude beelden uitgevoerd door lokale ambachts- lieden-kunstenaars-restaurateurs. Zo kreeg een zekere Peter Jan Theunissen van Bree op 16 december 1863 7,5 frank betaald voor het schoonmaken, opnieuw verven en vergulden van een begin-zestiende-eeuwse Sint-Anna te Drieën in de Sint-Martinuskerk in Beek bij Bree. 5 D e naam ‘PJ Theunissen’ uit Bree is ook geschilderd op het niet-originele voetstuk van de Maria met Kind op de maansikkel uit de Elsloogroep in de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Gerdingen bij Bree (afb. 5.30). Mogelijk gaat het over dezelfde persoon. Helaas is dit opschrift niet meer volledig leesbaar, maar een vermelding in een oud kasboek van de kerk geeft meer duidelijkh eid. 6 Er staat te lezen dat Theunissen uit Bree op 14 februari 1894 65 frank kreeg voor het polychromeren van een Onze-­Lieve- Vrouwebeeld. Waarschijnlijk was het dezelfde P.J. Theunissen die enkele jaren eerder het koor en de sacristie van de kerk van Gerdingen had geschil derd. 7 Het schilderen van kerk en beeld kaderde in de herstellingswerken na de brand van 1881. Deze P.J. Theunissen lijkt dus allerhande schilderwerken te hebben uitgevoerd in de omgeving van Bree. Een trio kunstenaars-restaurateurs uit Maaseik werd gevormd door Bernard Claessens (1877-1963), Henri Telen (1893-1950) en Pierre Brouns (1895-1964). Claessens volgde als seminarist architectuur, decoratie en kunstgeschiedenis aan de Luikse Sint-Lucassch ool. 8 In Limburg gaf hij aan verschillende scholen tekenles en aan de in 1924 door hem gestichte beroepsschool Sint-Jansberg in Maaseik gaf hij les in houtbewerking en het stijlmeubel. Toen tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn onderwijstaken stillagen, restaureerde hij samen met twee van zijn leerlingen, Henri Telen en Pierre Brouns, zijn eerste beelden. In totaal zou hij zo’n veertig Limburgse werken, waarvan vele in erg slechte staat, onder handen hebben genomen. Een artikel uit 1952 in het tijdschrift Limburg beschrijft hoe Claessens ‘onverpoosd en volgehouden […] het ene beeld na het andere onder beitel, spuit, schuurmateriaal en borstel [kreeg]’ en hoe ‘onder zijn vlijtige hand en zijn scherp oog de oorspronkelijke vorm in keurige lijn en zachte tint [verr ees]’. 9 Z ijn leerling H. Telen was ook nog in de leer bij de Hasseltse beeldhouwer A. Gussé en specialiseerde zich in kunstmeubelen en beeldhouwwerk, terwijl P. Brouns nog les volgde bij kunstschilder Karel Theunissen (1871-1948) en zich aan de Luikse Sint-Lukasschool bekwaamde in decoratief schilde ren. 10 B rouns gaf aan verschillende scholen tekenles en was als kunstschilder actief in Maaseik.