[© KIK-IRPA, Brussels (Belgium), cliché X041064]

Inleiding

Beatrijs Wolters van der Wey


[© KIK-IRPA, Brussels (Belgium), cliché X003057]

De subdatabank Groepsvertoon bevat de integrale catalogusgegevens en bijhorende foto’s van een doctoraal onderzoek over publieke groepsportretten in Brabant voor de periode 1585-1800. Dit werd tussen 2007 en 2011 aan het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium uitgevoerd met de steun van de Onderzoekactie Stimulering van het onderzoek in de federale wetenschappelijke instellingen en begeleid door Prof. Dr. Katlijne Van der Stighelen (KU Leuven) en Prof. Dr. Rudi Ekkart (voormalig directeur van het RKD Den Haag en UUtrecht). Het mondde uit in het proefschrift Groepsvertoon. Publieke groepsportretten in Brabant 1585-1800: studie vanuit maatschappelijk, typologisch en iconografisch oogpunt en kritische catalogus (5 dln.), dat in januari 2012 aan de KU Leuven werd verdedigd.

Onder “publieke groepsportretten” worden in deze studie portretten verstaan in de eigenlijke zin van het woord, van drie of meer personen uitgezet over één zelfde drager, die behoorden tot een gevestigde of alleszins vooraf bestaande groepering. De bedoelde groeperingen hadden bovendien op publieke wijze deel aan het maatschappelijke leven, hetzij in het kader van een beroep of van stedelijke verantwoordelijkheden, of vanuit een sociaal of godsdienstig engagement. Aldus zijn voorstellingen weerhouden van ambachten, gewapende gilden, openbare bestuurs- en liefdadigheidsorganen, en broederschappen.

In totaal zijn tweeënnegentig groepsportretten beschreven: het betreft de nog bestaande schilderijen die konden worden opgespoord, andere die enkel uit iconografische of archivalische bronnen gekend zijn, alsook werken waarvan niet de definitieve versie maar wel een getekende of geschilderde voorstudie is bewaard. Ieder portret kreeg in de catalogus een uniek nummer, dat in de databank is overgenomen. Het bestaat uit de initiaal van de naam van de stad waar de voorgestelde groep gevestigd was (A = Antwerpen, B = Brussel, L = Leuven, M = Mechelen, T = Tienen, O = Onbekende of onzekere plaats van ontstaan), en een volgnummer dat oploopt volgens de datum van ontstaan van het schilderij. 

Databank & Verkleiningen-op-schaal

De tekst die per groepsportret in een aparte PDF verschijnt, is de catalogusnotitie uit het proefschrift van 2012; spel- en typfouten zijn wel zoveel mogelijk weggewerkt. Er is naar gestreefd ieder werk nauwkeurig te documenteren: naast een technische identificatie, werden waar mogelijk de identiteit van de weergegeven groep en/of individuen, de omstandigheden van ontstaan van het schilderij, de oorspronkelijke plaats van bestemming en de latere historische pedigree nagegaan. Relevante archivalische passages zijn in extenso getranscribeerd.

Klik hier voor de Lijst van groepsportretten die zijn opgenomen in de subdatabank Groepsvertoon.

Aanbeveling voor bibliografische verwijzing naar de online catalogusteksten:

Beatrijs Wolters van der Wey, Groepsvertoon. Publieke groepsportretten in Brabant 1585-1800: studie vanuit maatschappelijk, typologisch en iconografisch oogpunt en kritische catalogus, proefschrift, dl. 3 (Kritische catalogus), KU Leuven, 2012, geraadpleegd op balat.kikirpa.be op datum [in te vullen].


[© KIK-IRPA, Brussels (Belgium), cliché X037048]

De samenwerking met het KIK maakte het mogelijk een groot aantal groepsportretten ook fotografisch grondig te documenteren en enkele zelfs via wetenschappelijke beeldvorming (IRR en RX) door te lichten. Met uitzondering van de technische opnamen, is dit nieuwe fotomateriaal in de databank ontsloten en kan er rechtstreeks op worden ingezoomd. Foto’s die niet door het Instituut zijn gemaakt en illustraties ter vergelijking zijn toegevoegd in PDF-formaat.


[© KIK-IRPA, Brussels (Belgium), cliché X037046]

Een aparte link Verkleiningen-op-schaal geeft toegang tot een PDF-document waarin de groepsportretten proportioneel zijn verkleind en afgebeeld. Dit geeft een goed beeld van hoe de composities zich in werkelijkheid qua schaal en formaat tot elkaar verhouden.  

Publicatie & Bibliografie

De resultaten van het onderzoek die konden worden geformuleerd op basis van de bevindingen in de catalogus, zijn gebundeld in het boek Corporate Splendour. Civic Group Portraits in Brabant 1585-1800: A Social, Typological and Iconographic Approach, Pictura Nova, 18, uitg. door Katlijne Van der Stighelen en Hans Vlieghe, Turnhout, 2015. Het is de licht herwerkte Engelstalige versie van het tekst- en platengedeelte (dln. 1, 2 en 4) van het proefschrift van 2012. De portretopdrachten zijn er maatschappelijk in context geplaatst en de composities in relatie tot elkaar geanalyseerd wat betreft typologie, iconografie en materieel-technisch ontstaansproces.

De volledige bibliografie uit het proefschrift van 2012 is via een aparte link online raadpleegbaar.

Databank & Verkleiningen-op-schaal

Klik hier voor de Lijst van groepsportretten die zijn opgenomen in de subdatabank Groepsvertoon.

Deze lijst bevat de 92 groepsportretten die het voorwerp van studie waren binnen het onderzoeksproject Groepsvertoon (zie Inleiding). Ze zijn geordend naar de stad waar de voorgestelde groep gevestigd was, en vervolgens chronologisch. Voorts verschijnen v.l.n.r. de datering, de identificatie van de portretgroep en de schilder.


Publicatie & Bibliografie

Publicatie

 

De resultaten van het onderzoek Groepsvertoon die konden worden geformuleerd op basis van de bevindingen in de kritische catalogus (zie Inleiding), zijn gebundeld in het boek Corporate Splendour. Civic Group Portraits in Brabant 1585-1800: A Social, Typological and Iconographic Approach, Pictura Nova, 18, uitg. door Katlijne Van der Stighelen en Hans Vlieghe, Turnhout, 2015. Het is de licht herwerkte Engelstalige versie van het tekst- en platengedeelte (dln. 1, 2 en 4) van het proefschrift van 2012. De portretopdrachten zijn er maatschappelijk in context geplaatst en de composities in relatie tot elkaar geanalyseerd wat betreft typologie, iconografie en materieel-technisch ontstaansproces.

Het boek is aanwezig in de bibliotheek van het KIK. Klik hier voor de Inhoudstafel.

 

Bibliografie

Klik hier voor de volledige bibliografie uit het proefschrift van 2012.